Glavna ulica

Sve priče o životu i istoriji Berana počinju i završavaju se u glavnoj ulici. I njeno ime mijenjalo se u zavisnosti od istorijskih zbivanja i okolnosti. Tokom godina bila je: Glavna čaršija, ulica Kralja Nikole, ulica Kralja Petra Oslobodioca, ulica Kralja Aleksandra Ujedinitelja, Via Viktora Emanuela, Glavna Ulica, ulica Maršala Tita, da bi od 1994. do današnjih dana nosila ime Mojsija Zečevića. Potpuno neuobičajena za osmanlijsko gradsko uređenje, glavna ulica je prava i široka. Projektovao ju je, po ugledu na evropske metropole, Rizvan beg, čuveni arhitekta i pariski đak. Berane je tako dobilo najprostraniju i najširu ulicu među tadašnjim turskim gradskim naseobinama na ovom dijelu Balkana.

Glavna ulica bila je i ostala centar svih dešavanja. Svako popodne, ona bi se pretvarala u najljepše i najveće gradsko šetalište – čuveni Beranski korzo. Sredinom korza šetali bi polagano stariji i ozbiljniji Beranci, razmatrajući kako najnovija svjetska dešavanja, tako i „povjerljive“ gradske priče. Sa strane su išli oni mlađi, koji bi se šetajući korzom i po prvi put zaljubljivali. Svako je imao svoje utvrđeno mjesto i niko nije htio da propusti da napravi par krugova, “vidi i bude viđen”. Čak i kada je glavna ulica bila otvorena za saobraćaj, ona bi se u popodnevnim časovima zatvarala i korzo bi neometano nastavljao da živi.

Glavna ulica bila je i centar kulturnog života koji je, posebno u periodu između dva svjetska rata, doživio puni procvat. Naročito je bogat bio muzički život. To je period kada nastaju tamburaški zborovi i muzička društva, uvode se novi instrumenti i rađaju gradske pjesme. Čuven je bio beranski bleh orkestar i njegovo rivalstvo sa bleh orkestrom iz Bijelog Polja. Takmičenja su se održavala u hotelu Evropa, a uspješniji su najčešće bili Beranci. Novi kulturni sadržaji pojavili su se i sa otvaranjem Doma Trezvenosti.Zaživjela je pozorišna scena na kojoj su amaterski ansambli izvodili djela Branislava Nušića i Koste Trifkovića. Tada su po prvi put u pozorištu zaigrale i djevojke.

Značajnu ulogu u kulturnom životu imali su i čuveni beranski hoteli u kojima su održavane mnoge zabavne i kulturne večeri. Pred Drugi svjetski rat Berane je imalo više hotela nego što ih ima danas. U samom centru postojala su 4 hotela i 2 hana. Prvo je podignut hotel Danilović, na mjestu sadašnje zgrade Osnovnog suda, i tu je, kažu, uvijek bila najbolja muzika. Odmah preko puta njega, sagrađen je hotel Imperijal, koji je tokom Drugog svjetskog rata pretvoren u oficirsku menzu italijanske vojske. Tada je, priča se, u Beranama bilo više italijanskih vojnika nego stanovnika. Prva tombola u gradu organizovana je u hotelu Amerika podignutom u samoj glavnoj ulici. Na najboljem glasu bio je hotel Evropa, koji se nalazio odmah pored Amerike. Tu je tradicionalno bila najbolja kuhinja, i svako od poznatih Beranaca imao je svoj sto. Vlasnici hotela Evropa svakom gostu koji tu prespava, poklanjali su po flašu domaće rakije koju su sami pravili. Na dnu glavne ulice nalazila su se i dva hana, u kojima su putnici mogli prespavati i odmoriti konje. U hanovima se, osim kafe i čaja, mogao popiti i salep, nadaleko poznat orijentalni afrodizijak. I danas se u glavnoj ulici nalaze brojni restorani, kafići i poslastičarnice. Dok šetate ovim čuvenim korzom, zastanite i probajte neki od poznatih beranskih specijaliteta: slatki kačamak, pastrmku sa roštilja, ili burek iz čuvenih beranskih buregdžinica.

tabla1