Manastir Šudikova

Sakriven na samom ulazu u Tifransku klisuru, manastir Šudikova sa crkvom posvećenom Vavedenju Bogorodice vjekovima je bio duhovni i kulturni centar Polimlja. Kažu da je ovaj manastir predstavljao odstupnicu i sklonište sveštenstvu budimljanske mitropolije od čestih upada turskih osvajača tokom 16. i 17. vijeka, i jedino aktivno mjesto u kojem je nastavljen rad na obrazovanju sveštenstva. Ovom skrovitom mjestu moglo se prići samo iz sela Budimlja, a kula motrilja na Višinom kršu sa druge strane Lima upozoravala je na dolazak turskih jedinica. Bratstvo manastira tada bi sva crkvena blaga sklanjalo u samu klisuru gdje su se nalazile isposnice i nepristupačni podzidani pećinski otvori.

U pisanim dokumentima manastir Šudikovu pronalazimo nešto prije 16. vijeka kada je već bio poznat kao duhovno i obrazovno središte sa čuvenom prepisivačkom, spisateljskom i freskopisačkom i slikarskom školom. Najpoznatija je svakako bila slikarska iz koje je ponikao čuveni zograf, pop Strahinja Budimljanin, jedan od naših najpoznatijih slikara sa kraja 16. vijeka. Iz fresko-ikonografske škole u Šudikovi ponikli su i episkop Teofil i monah Jevstatije. Svi oni dodali su svom imenu Budimljanin. Veliki ugled uživala je i prepisivačka škola. U Šudikovi je nastao i jedan od najstarijih pisanih spomenika iz ovih krajeva Svetootački zbornik koji se danas čuva u manastiru Svete Trojice u Pljevljima. Mitropolit budimski Gerasim, tu je napisao 1573. godine poznati Minej koji se danas nalazi u Narodnoj biblioteci u Beogradu, jeromonah Danilo je 1592. godine napisao Psaltir koji se čuva u Beču, a 1602. godine đakon Mihailo, napisao je Molebnik koji se nalazi u biblioteci grofa Uvarova u Moskvi.

Turci su 1738. godine manastir razorili i spalili kao odmazdu za učešće naroda Polimlja u ratovima na strani Austrije. Dva vijeka kasnije, tokom 1923. godine, direktor gimnazije u Beranama sa profesorima i đacima otkopao je ostatke crkve Vavedenja Bogorodice, a pronađene fragmente fresaka i djelove kamenog mobilijara prenio je u zbornicu škole. Pronađeni materijal stradao je u požaru 1941. godine. Arheološka istraživanja nastavljena su 2002. godine, kada je stručna ekipa Polimskog muzeja otkrila ostatke crkve Vavedenja Bogorodice i konaka koji se nalaze sjeverno i zapadno od crkve. Na osnovu nađenog arheološkog materijala smatra se da je crkva podignuta u 14. vijeku. Manastir je počeo da se obnavlja 2005. godine.

Manastir Šudikova poznat je i po izvoru koji se povremeno pojavljuje u blizini manastira. Ovaj izvor, nazvan Sveto vrelo, i po nekoliko puta u toku jednog dana se pojavi i opet nestane pod zemljom. Smatra se da je ova ljekovita voda naročito pomagala slijepima, nerotkinjama, leproznim i umobolnim, a prema predanju i sam oslijepljeli kralj Stefan Dečanski se tu liječio.

Nedaleko od manastira, u Tifranskoj klisuri, na starom putu Berane – Bijelo Polje, nalazi se spomenik kralju Aleksandru, podignut 1929. godine, kao znak zahvalnosti naroda Vasojevića za izgradnju brojnih građevina, kao što su put Peć – Čakor – Andrijevica, škola u Trepči, Dom trezvenosti – danas zgrada Polimskig muzeja u Beranama i put Berane-Bijelo Polje.

tabla7