Centar grada

U bogatoj istoriji ovog kraja, naseljenog još od bronzanog doba, smjenjivali su se Iliri, Rimljani, Sloveni, Turci. Neki su ostavili materijalne tragove, kao što je kameni nadgrobni spomenik na latinskom, pronađen u Poljima. O drugima nam svjedoče toponimi. Kažu da je rijeka Tara dobila ime po ilirskom plemenu Autarijata koje je naseljavalo ovo područje.

U 7. vijeku, dolinu Tare naseljavaju Sloveni koji su osnovali župu Brskovo, koja se poklapa sa teritorijom današnje opštine Mojkovac. U 13. vijeku, razvoj rudarstva i trgovine, čine da Brskovo postane jedan od najrazvijenih gradova u regionu. Već krajem 14. vijeka, ovaj kraj našao se pod turskom vlašću, a nezadovoljstvo osmanskom vladavinom često je dovodilo do buna i ustanaka. U oslobodilačkim ratovima 1876-1878. godine, lijeva obala Tare je oslobođena turske vlasti, a 1912. godine i čitav mojkovački kraj biva pripojen crnogorskoj državi.

U Prvom svjetskom ratu, Mojkovac je bio poprište ključnog sukoba crnogorske i austrougarske vojske. U čuvenom Mojkovačkom boju, na Božić, 6. i 7. januara 1916. godine, crnogorska vojska, pod komandom serdara Janka Vukotića, zaustavila je brojčano jaču i tehnički nadmoćniju austrougarsku vojsku. Janku Vukotiću, Mojkovčani su 1997. godine podigli spomenik u samom centru grada.

Iz čuvene porodice Vukotića, u srodstvu sa kraljevskom je najviša vojna zvanja i postao načelnik štaba Vrhovne komande Crnogorske vojske. Njegova hrabrost i vještina posebno su došle do izražaja u balkanskim ratovima i Prvom svjetskom ratu. U svim pohodima, pratila ga je ćerka Vasilija koju je od milošte zvao Gaguna.

Badnje veče 1916. Kažu da je ta noć bila jedna od najtežih za Serdara. Predvodeći izmučenu i iscrpljenu crnogorsku vojsku, koja je mjesecima ratovala u najvećoj oskudici, odlučio se za kontranapad na po svemu jačeg neprijatelja, znajući da je crnogorski vojnik neuporedivo pogodniji za napad nego za odbranu i da nema premca u borbi izbliza, na nož i bajonet.

“Moji sokolovi, Badnji dan i Božić su stara slava naše junačke Vojske! Znaju to oni i zato će sjutra, žešće nego danas, navaliti da nas unište, zajedno sa tim svetinjama. Zato, Petre, moraš ih odbaciti i povratiti Njivi i Uloševini po svaku cijenu. Druge nam nema…” – govorio je Serdar Janko Vukotić, pred ponoć, na Badnje veče, hrabreći vojnike.

“…ne dajte zbog vas i zbog nas da se ponovi ono što je bilo…” riječi su, teško čitljive na neobičnom spomeniku podignutom u centru grada 1966. godine, u spomen palim borcima u narodnoj revoluciji 1941-1945, a odnose se na ogromne žrtve koje je ovaj kraj podnio u Drugom svjetskom ratu. Svaki deseti stanovnik Mojkovca izgubio je život u borbi protiv fašizma. naše izgubljene položaje na Bojnoj Njivi i Uloševini po svaku cijenu. Druge nam nema…” – govorio je Serdar Janko Vukotić, pred ponoć, na Badnje veče, hrabreći vojnike. “…ne dajte zbog vas i zbog nas da se ponovi ono što je bilo…” riječi su, teško čitljive na neobičnom spomeniku podignutom u centru grada 1966. godine, u spomen palim borcima u narodnoj revoluciji 1941-1945, a odnose se na ogromne žrtve koje je ovaj kraj podnio u Drugom svjetskom ratu. Svaki deseti stanovnik Mojkovca izgubio je život u borbi protiv fašizma.

Kulturna ruta Mojkovac_Page_4